70-jarig COC blijft nodig: 'Vorige week nog werd in De Meern iemand voor kankerhomo uitgescholden’

0

Be first to thanks! .

 Het COC Utrecht ging bovengronds aan aan de Oudegracht 221. Deze foto dateert van begin jaren 80

Het COC Midden-Nederland viert zaterdag zijn 70ste verjaardag met een bijeenkomst in de Utrechtse Nicolaïkerk. In het besef dat er veel te vieren is, maar dat er ook genoeg te verliezen valt: ‘Blijf waakzaam voor homohaters, blijf alert en laat je niet in slaap sussen’.    

Op zoek naar de herenliefde ging je in het Utrecht van de jaren 50 naar het Janskerkhof. Daar had je destijds openbare toiletten. Of je hield je op in de buurt van sterrenwacht Sonnenborgh in het Zocherpark. Een bekende ontmoetingsplek was ook het Oorsprongpark. Maar waar het ook was, waar de Utrechtenaren contact zochten met elkaar, heimelijk en in het geniep moest het overal. Het was oppassen geblazen voor de zedenpolitie. Homoseksuele contacten waren in die jaren strafbaar en er rustte op het onderwerp nog een zwaar taboe.

Jacques Drabbe was een pionier en icoon van de Utrechtse homobeweging. Hij overleed in 2012, 83 jaar oud. Twee jaar vóór zijn dood, toen het COC Midden-Nederland zijn 60ste verjaardag vierde, had hij voor de regenbooggemeenschap een boodschap in petto. Diezelfde boodschap had hij ook vandaag kunnen meegeven, op de 70ste verjaardag van de belangenvereniging voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgenders en intersekse personen (lhbti): ,,Blijf waakzaam voor homohaters en weet dat die echt niet alleen in de orthodox islamitische hoek zitten. Blijf in de toekomst alert en laat je niet in slaap sussen.’’

Kankerhomo

Simon Timmerman, huidig voorzitter van het Utrechtse COC: ,,De afgelopen 70 jaar is er veel ten goede gekeerd, maar deze woorden hebben aan actualiteitswaarde niets verloren. Onze gemeenschap is veel zichtbaarder geworden. De acceptatie van homoseksualiteit is ook vele malen groter geworden. Maar nog steeds kun je als lhbti-persoon niet overal veilig over straat. Een aanzienlijk deel van onze samenleving heeft het respect er niet voor. Een week geleden werd in De Meern iemand in de bus lastiggevallen en uitgescholden voor kankerhomo. Zo’n incident laat helaas zien dat een organisatie als het COC nog steeds hard nodig is.’’

Met een receptie in de Utrechtse Nicolaïkerk staat de lhbti-gemeenschap in Midden-Nederland vandaag stil bij 70 jaar COC. Burgemeester Jan van Zanen is een van de sprekers, dragqueen Roxy Diamond presenteert het geheel, de muzikale omlijsting wordt verzorgd door onder anderen Luz Bravo, de winnares van het COC Songfestival 2019.

De afkorting COC stond oorspronkelijk voor Cultuur en Ontspannings Centrum. Dat was verhullend taalgebruik dat paste bij de noodgedwongen geheimzinnigheid waarmee de beweging zich in de beginjaren omhulde. Zo was het na de oorlog ook heel gebruikelijk dat homoseksuelen zich van schuilnamen bedienden. En zelfs van nummers. Jacques Drabbe noemde zich Jacques Durfteleven. Zijn nummer was D38.

Jacques Drabbe was jarenlang erelid van het COC Midden-Nederland, hij wordt gezien als pionier en icoon van de Utrechtse homobeweging na de oorlogsjaren

Zedenpolitie

De eerste voorzitter van het COC in Utrecht was Joop Damen Sterck. Hij woonde op de begane grond van een woning aan de Oudegracht 333. De schrijfster Ina Boudier Bakker bewoonde het bovenhuis. Met haar instemming troffen de leden elkaar gedurende enige tijd in de werfkelder onder het pand, totdat hier op zekere dag in 1952 twee agenten van de zedenpolitie binnenvielen en stuitten op mannen die met elkaar aan het dansen waren. Dat was krachtens de Algemene Politie Verordening verboden. Ook Drabbe werd opgepakt, maar namen van zijn danspartners gaf hij niet – hij beweerde slechts hun voornamen te kennen. De zedenpolitie was er destijds op uit zoveel mogelijk namen te registreren van lesbische vrouwen en homoseksuele mannen. ,,We werden onder druk gezet. Ze wezen je op de mogelijke vervolging en de schade die dat kon hebben voor je baan en voor je toekomst’’, verklaarde later Drabbe.

In de jaren 60 werd de werfkelder onder zijn woonhuis aan de Nieuwegracht 28 dé plek van samenkomst voor de leden van het COC Utrecht. Er was een barretje, er werd wat gesjoeld, er werden lezingen gegeven, er was ook een piepklein dansvloertje waar – inmiddels – mocht worden gedanst. Vijftien jaar lang bleef de werfkelder van Drabbe het min of meer getolereerde centrum van de Utrechtse homobeweging.

 
Utrechts burgemeester Jan van Zanen hijst samen met Simon Timmerman de 


Roze ouderen

Daarna ging het COC bijna letterlijk bovengronds: in 1978 kocht de organisatie een pand aan de Oudegracht. Geopend werd het door toenmalig burgemeester Henk Vonhoff, in een roerige tijd van menig (studenten-)protest tegen de gevestigde orde. Die maatschappelijke golf dreef ook de homobeweging steeds verder – en met meer zelfvertrouwen – uit de kast. 

Kees van den Berg (71), tegenwoordig actief als ‘ambassadeur roze ouderen’: ,,Die jaren 70 brachten echt een omslag. Acties en protesten vormden de tijdgeest en wij deden daar flink aan mee. We werden politiek actief. Ik ben zelf bijvoorbeeld op bezoek gegaan bij directeuren van arbeidsbureaus in de Utrechtse regio. Daar werd bijgehouden wie mogelijk homoseksueel was. Dat kon tegen je werken als je promotie wilde maken. In Veenendaal kregen we te horen: ‘Dit probleem doet zich hier niet voor, want in Veenendaal hebben wij geen homo’s.’ Nou, ik kende er toen toch tenminste één: Gerard Reve woonde er in die tijd.’’

Simon Timmerman neemt vandaag afscheid als voorzitter van COC Midden-Nederland. Een opvolger wordt later gekozen. Terugkijkend op zijn periode zegt hij: ,,We vieren nu zichtbaar de diversiteit, ook met mensen van búiten de regenbooggemeenschap. De Canal Pride over de Oudegracht laat dat mooi zien. Tegelijk is het zo dat we individueel, in ons eigen persoonlijke leven, de laatste jaren juist voorzichtiger zijn geworden. Daar is niet overal tolerantie. Zie deze week de coming out van Nikkie Tutorials als transgender: mooi dat ze wereldwijd zoveel support krijgt, maar besef wel dat ze haar stap heeft gezet omdat ze met haar geaardheid werd gechanteerd. Ik wijs er ook op dat nog steeds het aantal zelfmoorden onder homo-jongeren vier keer hoger is dan onder hetero-jongeren. Daarom: laten we de diversiteit vieren, maar wel in het besef dan we niet klaar zijn met onze strijd.’’

ad




Tags: COC